جویبار شهری در ساحل دریای خزر

روز عید قربون یه روز سرد پاییزی تو جویبار بود. که بعد از حدود 8 ساعت بارش بارون، صبح عید این بارش با وزش باد شدیدی جایگزین شد، دمای هوا هم حدود 6-7 درجه بود؛

اینم یه ترکیب رنگ زیبا تو طبیعت پاییزی جویبار:

شهرستان جویبار به لحاظ موقعیت خاص جغرافیایی دارای اراضی پست جلگه­ای می باشد و مجاورت با دریای مازندران، آب و هوای معتدل و مرطوب، دارا بودن اراضی مستعد و مردمان سخت کوش که از دیر باز در امر تولید محصولات زراعی و دامی مشغول بوده­اند، در چندین دهه قبل، اکثر اراضی این منطقه به کشت برنج و گندم اختصاص می­یافته و به تدریج کشت محصولاتی مانند برنج، گندم، سویا، کلزا و مرکبات، متداول و سطوح بیشتری از اراضی، به کشت این محصولات تخصیص یافته­ است.

از گذشته­های دور، صنعتگران محلی، در این منطقه، با ساخت وسایل اولیه کشت و زرع شامل بیل، فوکا، دره(داس) و چنگه و... مبادرت می­نمودند. با پیشرفت علوم کشاورزی و تغییر روش در مراحل کاشت و تسریع در امور و کاهش صعوبت کاری با ورود تیلر و تراکتور، بخصوص در اراضی شالیزاری، صنعتگران نیز به موازات کشاورزان، در استفاده از ماشین در شخم و شیار اراضی، بر اساس نیاز کشاورزان،مبادرت به طراحی و ساخت ادوات و دنباله بندهای مخصوص نمودند. با تغییر کشت از پنبه، به سایر محصولات، بویژه محصولات استراتژیک شامل برنج، گندم و غلات، سویا و کلزا و مرکبات زمینه ساخت ادوات و دنباله بندهای مورد نیاز در اراضی، توسط صنعتگران جویباری مهیا گردید و در راستای تسهیل در مراحل آماده­سازی اراضی شالیزاری انجام می­شد، ایجاب می­نمود از ابزار خاص به منظور فرو نرفتن تراکتور و حرکت در اراضی باتلاقی استفاده گردد.

صنعتگران منطقه بر اساس نیاز کشاورزان با ساخت و طراحی دنباله بندهای مورد نیاز کشاورزان، باعث استفاده بهینه از ماشین در اراضی کشاورزی شدند.

در چهار دهه قبل، تعداد صنعتگران کمتر از تعداد انگشتان دست بوده و به مرور زمان و با پیشرفت­هایی که در امر کشاورزی به وجود آمد، تعداد این صنعتگران به حدود 50 نفر رسیده که در چهار دهه قبل با ابتدایی ترین وسایل و امکانات، نسبت به ساخت ادوات و دنباله بندها اقدام می­نمودند و تاثیر بسزایی در امر اشتغال­زایی این شهر داشته­اند. مرحومین استاد سید ابراهیم شریف­زاده و استاد حاج علی اصغر چلنگری بانیان تولید ادوات کشاورزی و دنباله بندها در این شهرستان بودند که رفته رفته فرزندان این صنعتگران سنتی، با استفاده از دستگاههای جدید و رعایت اصول فنی و فناوری روز اقدام نمودند و همواره به عنوان تولید کنندگان نمونه در سطح شهرستان، استان و حتی کشور مطرح بوده و با اخذ لوح­ها و تقدیرنامه­های مختلف تحولی در بخش صنعت کشاورزی فراهم ساختند.

البته شایان ذکر است که در حال حاضر با وجود رونق گرفتن صنایع دیگر در جویبار، صنعت کشاورزی بسیار کم فروغ شده و فعالین در این بخش کم کار شدند که دلیل آن برای من مشخص نمی باشد ولی امیدوارم مسوولین دلیل آنرا بدانند و چاره ای برای آن بیندیشند، تا هم اشتغالزایی در این بخش و هم بخش کشاورزی رونق پیدا کرده و معضل بیکاری در این شهر حل گردد ودغدغه جوانان شهرمون کم شود، به امید آن روز که با تلاش مسوولین قابل حصول خواهد بود.

*معمولا در گیلخواران اربابان حاکمیت داشتند. چنان که پدر "مکرمی" در زمان ناصرالدین شاه در کردکلا بر مردمی فرماندهی داشت و "حسن خان" در لاریم و "یاور خان و جعفر قلی ارباب و سرتیپ صارم نظام" در جویبار به نام ارباب فرمانروا بودند.

*برخی از مکتب خانه های جویبار عبارت بودند از:

مرحوم آقای "شیخ حسین منتظری" در جوان محله

کربلایی "حسین یدالهی" در جوان محله

مرحوم کربلایی "غلامحسین معلمی" در کلاگر محله

مرحوم کربلایی "شیخ اسماعیل زیرک" در فقیه محله

مرحوم "علی جان کاظمی" در بالا محله

کربلایی "سلیمان واحد" در بالا محله

همچنین در جویبار برخی از زنان با سواد هم مکتب خانه داشتند.

به این معلمان زن "ملا باجی" و به معلمان مرد معمولا "ملاعمو" می­گفتند.

 در اینجا با نگاهی به اولین­ها در جویبار می­تونیم به خودمون ببالیم که این سابقه­ی درخشان، مال شهر ماست و شایدم تاسفی بخوریم که چرا الان وضعیت شهر ما اینطوره؟ و مسیولین شهر که خودشون اقدام به انتشار این مطالب کردن، خوبه که به خودشون تلنگری بزنن و به پیشرفت شهر سرعت بهتری بدن. پتانسیلش وجود داره و فقط کافیه یه تغییراتی بوجود بیارن تا تمام نیروی بالقوه شهر به بالفعل تبدیل بشه و ....

اولین کارخانه شالی­ کوبی توسط حسین منتظری تاسیس شد که البته قبل از وی یک شخص آلمانی که از جنگ جهانی متواری شده و به این منطقه پناه آورده بود یک کارخانه شالی کوبی احداث کرد.

در سال 1314 سازمان شیلات بر قرار شد.

اولین دفتر ازدواج و طلاق در سال 1313 توسط شیخ مصطفی ورداسبی افتتاح شد.(از نکات جالب توجه این بود که تا سال وفاتشان یعنی 1345 فقط 13 مورد طلاق ثبت کرده بودند.)

اولین شرکت تعاونی در سال 1338 افتتاح شد.

اولین کتابخانه در سال 1345 افتتاح شد.

اولین استادیوم ورزشی در سال 1351 افتتاح شد.

اولین سالن پینگ پنگ در سال 1346 در محوطه پارک ملی بنا گردید که اکنون کلانتری شماره یک در آن استقرار دارد.

اولین شهردار جویبار آقای گلچین بودند.

اولین رییس انجمن شهر آقای حاج ابراهیم اقبالیان بود.

اولین کمباین توسط آقایان میر اکبر لاریمی و آقای پنبه کار به این منطقه آورده شد.

اولین موتور برق جهت برق رسانی به خانه های جویبار توسط حاج آقا محمدعلی شعیری در جویبار به کار انداخته شد و در کنار مسجد جامع کنونی قرار دارد.

 اولین حمام توسط استاد رفیع رنجبر در جویبار و شیخ مصلحی در کلاگر محله دایر شد.

اولین اتومبیل توسط حاج شکرالله فلاح به این شهر وارد شد.

اولین دیپلمه و اولین پزشک جویبار آقای هیبت الله ورداسبی بودند.

در سال 1312 شخصی به نام "یپرم ارمنی" تاجر، با چند نفر تاجر محلی در جویبار کارخانه پنبه پاک­کنی تاسیس کردند که در سال 1317 رضا شاه مالک این کارخانه کوچک شده و کارخانه بزرگ را تاسیس کرد.

مرحوم شیخ مصطفی ورداسبی با مرحوم شیخ اسماعیل مهجوری، در سال 1316 اولین مدرسه را در جویبار راه اندازی کردند که همان مدرسه سعدی بود.

در زمان رضا شاه برای بار اول بهداری تاسیس کردند که آقای "نادری" به عنوان اولین پزشک و آقای "نجاتی" به عنوان پزشکیار به کار مشغول شدند.

در سال 1368 با پیگیری های مکرر برخی از زحمتکشان، وزارت کشور با تاسیس بخشداری در جویبار موافقت نمودند. و این بخشداری در سال 1370 شروع به فعالیت نمود.

به امید روزهای بهتر برای شهرمون جویبار با درایت و مدیریت بهتر مسوولین

پیشتر در مورد حضور قومیت­های مختلف در جویبار صحبت کرده بودیم، حال تفصیلی از چگونگی این حضور، را در ادامه می­آورم:

الف) کردها: که پیش از دوره ناصرالدین شاه به منطقه گیلخواران کوچ کردند. روایت است که نظر شاه و حاکمان وقت این بود که کردها را به این آبادی­ها کوچ دهند تا هم اجتماع کردها در غرب کشور و قدرت آنان مزاحمتی ایجاد نکند و هم برای محافظت منطقه ساحلی دریا امنیتی تامین شود. هم اکنون هم در شهر جویبار منطقه­ای به نام "کرد محله" وجود دارد که نام فامیلی ساکنان آن "مدانلو" می­باشد.

ب) ترک­ها: در محلی به نام "ترک محله" در آبادی پهناب که در گذشته از اقوام ترک نژاد، خانواده­هایی در آنجا سکونت داشتند.

ج) سادات گیلخواران: شجره نسبی این طایفه در حال حاضر به میرعبدالعظیم می­رسد. که برایشان در خیابان فرهنگ ساری هم اکنون آرامگاهی به "میرسرروضه" وجود دارد و از نسل امام حسین (ع) می­باشد.

د) قزوینی­ها: که هم اکنون بازماندگان آنان در لهجه و طرز زندگی و آداب و رسوم با ساکنان بومی جویبار تفاوت چشمگیری ندارند.

ه) شهمیرزادی­ها: باید از شهمیرزاد اطراف سمنان باشند که برخی از آنان با همان نام "شهمیرزادی" در جویبار سکونت دارند.

و) لاهیجان: که در جون محله یا جوان محله و سراج­ کلا ساکنند که نام گروهی از آنان "جوانی" می­باشد.

ز) مهاجرانی دیگر هم به نام­های"بربری، زیار و گیلانی" در گیلخواران ساکنند.

ی) و گروهی از خانواده­های قدیمی جویبار شامل: خاندان "رضا قلی توکلی" در کلاگر محله، خاندان "حاج شیخ نصرالله تقوایی" در باغبان محله، خاندان "حاج اصغر شفیعی"در سراج کلا، خاندان "حاج تقی مجیدایی" در بالا محله و...

یه تعبیری از حاج آقا نقویان شنیدم خیلی به من چسبید، اونم ربط این شعر خواجه شیراز و واقعه کربلا بود؛ به زعم ایشون که حافظ شناس خوبی هم هستن چند بیت اول این شعر از زبون امام حسین گفته شده و ادامشم از زبون زینب کبری:

زان یار دلنوازم شکریست با شکایت
گر نکته‌دان عشقی بشنو تو این حکایت

بی‌مزد بود و منت هر خدمتی که کردم
یارب مباد کس را مخدوم بی‌عنایت

رندان تشنه لب را آبی نمی‌دهدکس
گویی ولی شناسان رفتند از این ولایت

در زلف چون کمندش ای دل مپیچ کان‌جا
سرها بریده بینی بی جرم و بی جنایت

چشمت به غمزه ما را خون خورد و می‌پسندی
جانا روا نباشد خون ریز را حمایت 

این بخش شعر هم مربوط به درددل حضرت زینب در شام غریبان:

در این شب سیاهم گم گشت راه مقصود 
از گوشه‌ای برون آی ای کوکب هدایت

از هر طرف که رفتم جز وحشتم نیفزود
 زنهار از این بیابان وین راه بی‌نهایت

ای آفتاب خوبان می‌جوشد اندرونم 
یک ساعتم بگنجان در سایه عنایت

این راه را نهایت صورت کجا توان بست
کش صد هزار منزل بیش است در بدایت

هر چند بردی آبم روی از درت نتابم
جور از حبیب خوشتر کز مدعی رعایت

عشقت رسد به فریاد ار خود به سان حافظ 
قرآن ز بر بخوانی در چارده روایت 

 در ضمن دسته‌های عزاداری جویبار هم مثال زدنیه، مخصوصا دسته سینه‌زنی شب عاشورا و زنجیرزنی روز عاشورا، خدا بهشون توفیق بده،واقعا باید بیایید و از نزدیک ببینید....

آجرکم الله

تسلیت و التماس دعا

از تهران تا جویبار  از مسیر فیروزکوه حدود ٢٧٠ کیلومتر است. الان تقریبا ٧٠ درصد راه مسیر رفت و برگشت جدا می باشد و در محل های خاصی مسیر رفت و برگشت به صورت دوطرفه و کنار هم است که این مسیله کمی باعث کندی حرکت و افزایش خطر می شه. البته یک تکه از این مسیر در منطقه گدوک قرار داره که انقدر آب و هوای دوست داشتنی داره که این کندی حرکت و لذت بخش می کنه.

از تهران که راه بیفتی به سمت شمال باید مسیر زیر و طی کنی تا به جویبار برسی:

تو تهران که از اتوبان بابایی می ری به سمت جاده دماوند، بعد جاجرود، پردیس و بالاخره با عبور از بومهن به یه دوراهی می رسی که سمت راستی جاده فیروزکوه (جاده امن تر) سمت چپی جاده هراز (جاده زیباتر). وقتی مسیر فیروزکوه رو انتخاب کردی اولش به عنوان جاده کناری رودهن محسوب می شه، بعد می رسی به آبسرد، جابان، شهر دماوند، امین آباد، فیروزکوه و گدوک که بعد از گدوک استان تهران تموم می شه و وارد استان مازندران می شی.

استان مازندران هم با ورسک شروع می شه که این پل زیبا رو بر فراز کوه برای عبور قطار در خودش داره (پل ورسک). بعد از ورسک می رسی به دوآب بعد پل سفید، زیراب، سوادکوه و شیرگاه که به نظر من زیباترین منطقه در شرق و مرکز مازندران، پر از جنگل های انبوه،

 بعد قایم شهر و بالاخره جویبار. بعد از قایم شهر که تو کمربندی آن به سمت ساری حرکت می کنین بعد از طی حدود 5 کیلومتر به ورودی جویبار می رسین. از این مسیر حدود 15 کیلومتر باید طی کنین تا به شهرستان جویبار برسین.

    محدوده شهری جویبار ترکیبی از چند محل بهم پیوسته می باشد که از ابتدا شکل گیری محدوده شهر، از چهار محل؛ بالا محله، فقیه محله، کرد محله و جوان محله شکل گرفت که تمامی محدوده این چهار محل را در بر نمی گرفت، بلکه قسمتی از محدوده هر یک از این چهار محل در محدوده شهری قرار داشت. در کل از بدو تأسیس شهرداری جویبار به سرپرستی شهردار گل چین، محدوده شهری و حریم آن، شامل دو خیابان از میدان بطرف فرمانداری سابق یا پمپ بنزین قدیم بطول 1000 متر و حریم دو طرف جاده و از میدان سپاه(امام) تا آتش نشانی بطول 700 متر با حریم دو طرفش جزء محدوده شهری بود که به مرور زمان مرحله به مرحله محدوده و حریم شهری توسعه یافته و به محدوده کنونی شهری که شامل محل های سراجکلا، بالا محله، فقیه محله، جوان محله، تازه آباد، کرد محله، باغبان محله و کلاگر محله با حریم جانبی اش رسیده است.

    اما نکاتی را باید یاد آوری نمود این است که آیا نوع زندگی شهری از نظر جامعه شناسی که تعریف خاص خود را دارد، در این جا لحاظ شده یا نه که خود نیاز به شرح و بررسی کامل دارد.

    اما آنچه را که باید در مورد علل شکل‌گیری یا پیدایش شهر گفت این است که سنگ بنای جویبار در دوره رضا شاه با احداث کارخانه پنبه‌پاک‌کنی که حدود سال 1310 آغاز شد و در سال 1318 به بهره برداری رسید، هم زمان با احداث کارخانه پنبه، دو نهاد ژاندارمری و مخابرات با مرکز تلفن مغناطیسی، در جویبار مستقر گردیده و بعد از این دو نهاد در تاریخ 19/2/1338 بانک صادرات با شماره شعبه 126 در جویبار مسقر گردید.

    بر اساس گفته‌های افراد مسن و پیران با تجربه، با افتتاح ژاندارمری و مرکز تلفن و بانک و تأسیس کارخانه پنبه پاک‌کنی، این محدوده به خاطر وجود کارخانه پنبه به «ماشین خنه پیش» مشهور شده بود، که به مرکز ثقل خرید و فروش و تجارت منطقه تبدیل شد. از اصطلاح «ماشین خنه پیش» بعضاً افرادی که سن آنها از حدود هشتاد سال می گذرد یاد می کنند، به این محدوده از شهر جویبار، اهالی جویبار به دلیل وجود باغ‌های طبیعی از انواع درختان مثمره که در فصول مختلف سال، میوه خاص آن فصل به بار می‌نشست و کشت انواع سیفی خصوصاً هندوانه و خربزه، باغلو هم می گفتند، که این اصطلاح بیشتر در محدوده جویبار و بین افراد ساکن در آن محدوده مصطلح بود.

    اولین اداره گرداننده مجموعه شهری، شهرداری جویبار بود که در سال 1340 در جویبار مستقر گردید، که زیربنای اولیه روستاها و شهر جویبار در آن سال گذاشته شد، که مرحله به مرحله از حالت روستا و شهر با استقرار و گسترش سیستم بانکی و تجاری خارج و با استقرار بخشداری در سال 1370 بر سرعت این دگرگونی افزوده شد، با استقرار فرمانداری و دیگر ادارات تابعه بطور مستقل از قائمشهر از نظر اقتصادی نیز تحولی قابل توجه بوجود آمد.

     بر اساس شواهد و مستندات مکتوب تاریخی سابقه و گذشته تاریخی این شهرستان با محدودیت جغرافیایی گسترده‌تر از محدوده جغرافیایی فعلی این شهرستان به دوران صدر اسلام شاید هم جلوتر از بعثت حضرت رسول اکرم (ص) بر می‌گردد، که در این مورد باید کنکاش بیشتری در اسناد و کتب تاریخی باقیمانده از گذشتگان پرداخت.

      شهرستان جویبار از نظر بافت جمعیتی از قومیتهای مختلف تشکیل شده که بعضی از اقوام خودشان و بعضی بنا به دستور پادشاهان و امراء مملکتی در زمان‌های مختلف برای تأمین امنیت منطقه از هجوم و تاخت ترکمن‌ها ، ازبک‌ها ، روس‌ها و ..... در این نواحی سکونت داده شدند.

     اقوام ساکن در منطقه شامل خراسانی‌ها ، سمنانی ها، سوادکوهی‌ها ، فیروزکوهی‌ها ، عرب‌ها ، ترک‌ها ، کردها و بومی‌ها می‌باشند .

          شهرستان جویبار از نظر سیاسی و اداری در دهه‌های اخیر تحت عنوان دهستان گیلخواران (در لغت نامه مرحوم دهخدا پس از اشاره به موقعیت جغرافیایی گذشته جویبار شرح کوتاهی در مورد آن و مردمانی که به این واژه مشهور بوده‌اند که مجازاً واژه گیل به معنای افراد شجاع و دلیر، جنگاور و واژه خوار به معنای خوب تعریف شده است ) زیر مجموعه شهرستان قائمشهر بوده و بر اساس آمار مندرج در فرهنگ آبادی‌های سال 1365 دهستان گیل‌خواران از 83 آبادی و روستا تشکیل می‌شد که به مرور زمان بر اساس تغییرات طرح تقسیمات کشوری به بخش جویبار تغییر یافته که در سال 1376 این بخش با 74 روستا و آبادی از قائمشهر منتزع گردیده و به نام شهرستان جویبار با افتتاح فرمانداری در طرح تقسیمات کشوری قرار گرفت . این شهر از آن جهت جویبار نامیده شد که جوی و نهرهای زیادی در آن جاری بوده است.

       شخصیتهای مهمی در عرصه های گوناگون علمی ، هنری، سیاسی ، نظامی و ورزشی در شهرستان جویبار پا به عرصه وجود نهادند .

        شهرستان جویبار با وجود داشتن آب و هوا و چشم اندازهای طب  یعی و نزدیکی به سواحل زیبای دریای خزر و با وجود اماکن زیارتی ، مذهبی، آثار تاریخی و نهرهای فراوان جولانگاه مناسبی برای گردشگران و مسافران می‌باشد.

    از مراکز دیدنی جویبار می‌توان سواحل چپکرود، جمعه بازار سنتی، سیکاپل، پل آجری آزان، خشت پل و تکیه کردکلا را نام برد.

     جویبار مردمی سخت کوش دارد. بخش کشاورزی، وجه غالب اقتصاد منطقه است. علاوه بر وجود کارگاه‌ها و کارخانجات تولیدی در نقاط مختلف شهرستان، قسمت عمده‌ی آن در شهرک صنعتی وابسته به شهرستان جویبار ایجاد شده‌اند که عمدتا در زمینه تولید صنعتی ماشین آلات و تجهیزات کشاورزی فعال می‌باشند و از رونق بالایی برخوردارند. قابلیت‌های بالقوه منطقه بویژه در توسعه گردشگری و صنعتی، برجسته است. در صورت احداث جاده چهاربانده ساحلی بابلسر – جویبار – بهشهر و ارتباط مستقیم جویبار به دریا، منطقه  در  کانون توجه برنامه ریزی منطقه ای جویبار، قائمشهر و سوادکوه قرار خواهد گرفت.رودخانه سیاهرود از میان این شهرستان عبور کرده و به دریای خزر می‌ریزد.

 پلی تاریخی که جمعه بازار  در کنار آن تشکیل می‌شود

خشت پل مربوط به دوره قاجارپه

  برای اطلاعات بیشتر می‌توانید به لینک زیر مراجعه کنید:

  جویبار در ویکی‌پدیا

شهرستان جویبار از شهرهای ساحلی در مرکز استان مازندران می باشد شهرستان جویبار با 6/2 درصد جمعیت مازندران و حدود 300 کیلومتر مربع، پیشتر بخشی از شهرستان قایم شهر بود و در سال ۱۳۷۶ به شهرستان تبدیل شد.

میدان کشتی در ورودی شهر

مشخصات جغرافیایی جویبار در استان مازندران :
شهرستان جویبار یکی از شهرستانهای مرکزی استان مازندران است. مرکز این شهرستان، شهر جویبار است.مختصات جغرافیایی آن ۴۷ ۵۲ تا ۵۸ ۵۹ ۵۲ طول شرقی از نصف النهار مبدا و ۳۳ ۳۶ تا ۴۷ ۳۶ عرض شمالی است.حدود آن از شمال به دریای مازندران از جنوب به شهرستان قائمشهر از شرق به شهرستان ساری واز طرف غرب به شهرستان بابلسر می‌رسد.

طبق آمار سال 1385جمعیت شهرستان جویبار ۷۲۶۶۵ نفر بوده ‌است و ۶۸٪ جمعیت در نقاط روستایی سکونت داشته‌اند. از این تعداد ۵۲۳۸۴ نفر باسواد بوده‌اند. همچنین نرخ بیکاری در این شهرستان در حدود ۶.۵ درصد است.

درسال ۱۳۸۸ در این شهرستان درحدود ۱۷۵ واحد آموزشی در مقاطع مختلف تحصیلی در حال آموزش به ۱۳۰۰۰ دانش آموز می‌باشند. همچنین دو مرکز آموزشی دانشگاهی شامل دانشگاه آزاد اسلامی و دانشگاه پیام نور نیز در شهرستان جویبار با دارا بودن حدود 2500 دانشجو در حال فعالیت می باشند.

جمعیت شهر جویبار در سال ۱۳۸۵، برابر با 27117 نفر بوده است .شهرستان جویبار دارای 75 روستا می باشد.

 طبق تقسیمات کشوری دارای دو بخش گیل خواران و مرکزی و ۴ دهستان حدود ۳۰۰ کیلومتر مربع وسعت بوده‌است.

• بخش گیل‌خوران  شامل دو دهستان چپکرود و  دهستان لاریم و نیز شامل شهر  کوهی‌خیل میباشد.
• بخش مرکزی شهرستان جویبار  دارای دو دهستان حسن‌رضا و سیاهرود  و همچنین شهر جویبار میباشد.